ઈન્ડિયા મધ્યપ્રદેશના ઐતિહાસિક નરવર કિલ્લામાંથી 500 વર્ષ જૂની અષ્ટધાતુની તોપની ચોરી: ક્રેન-ટ્રક સાથે ત્રાટકેલા 30 બદમાશો ફરાર, કરોડોની ઐતિહાસિક ધરોહર ગાયબ.
મધ્યપ્રદેશના શિવપુરી જિલ્લામાં આવેલા ઐતિહાસિક નરવર કિલ્લામાંથી દેશની સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક ધરોહરને ઝંઝોળી નાખે તેવી ચોંકાવનારી ઘટના સામે આવી છે. પ્રાથમિક માહિતી મુજબ 15 અને 16 જુલાઈની મધ્યરાત્રિ દરમિયાન અંદાજે 25થી 30 હથિયારધારી શખ્સોએ કિલ્લામાં ઘૂસીને સિંધિયા રાજવંશ સાથે જોડાયેલી અંદાજે 500 વર્ષ જૂની અને લગભગ 3,000 કિલોગ્રામ વજન ધરાવતી અષ્ટધાતુની ઐતિહાસિક તોપ ચોરી લીધી હતી. ઘટનાને અત્યંત આયોજનબદ્ધ રીતે અંજામ આપવામાં આવ્યો હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. ઘટનાની જાણ થતાં જ પોલીસ, રાજ્ય પુરાતત્વ વિભાગ અને અન્ય તપાસ એજન્સીઓ દોડતી થઈ ગઈ છે. આ ઘટનાએ રાજ્યમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થાને લઈને પણ ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે.
પ્રાથમિક તપાસ મુજબ આરોપીઓ સંપૂર્ણ આયોજન સાથે કિલ્લાના પાછળના માર્ગેથી અંદર પ્રવેશ્યા હતા. ભારે વજન ધરાવતી તોપને સ્થળ પરથી હટાવવી સરળ ન હોવાથી તેઓ પોતાની સાથે ક્રેન અને લોડિંગ ટ્રક પણ લઈને આવ્યા હતા. કિલ્લાના ખુલ્લા પરિસરમાં રાખવામાં આવેલી કુલ 14 ઐતિહાસિક તોપોમાંથી સૌથી કિંમતી તોપને નિશાન બનાવી તેને ક્રેનની મદદથી ટ્રકમાં ચઢાવી લઈ જવામાં આવી હતી. સમગ્ર કાર્યવાહી દરમિયાન આરોપીઓએ ઝડપ અને આયોજનનો પરિચય આપ્યો હતો, જેના કારણે તેઓ કોઈ મોટા અવરોધ વિના ફરાર થઈ ગયા હોવાનું પ્રાથમિક તપાસમાં સામે આવ્યું છે. આ ઘટનાના પગલે હવે કિલ્લામાં માત્ર 13 ઐતિહાસિક તોપો જ બચી છે.
ઘટના સમયે ફરજ પર હાજર સુરક્ષાકર્મી બાલકિશને પોતાની લાચારી વ્યક્ત કરતાં જણાવ્યું કે અચાનક મોટી સંખ્યામાં આવેલા હથિયારધારી લોકો સામે તેમની પાસે કોઈ અસરકારક સુરક્ષા સાધન નહોતું. સુરક્ષાકર્મીઓ પાસે માત્ર લાકડી હતી, જ્યારે આરોપીઓ આધુનિક હથિયારોથી સજ્જ હોવાનું જણાવાયું છે. ગાર્ડના જણાવ્યા મુજબ આરોપીઓએ તેમને જાનથી મારી નાખવાની ધમકી આપી હતી, જેના કારણે તેઓ કોઈ પ્રતિકાર કરી શક્યા નહોતા. વધુમાં કિલ્લામાં પૂરતી લાઇટિંગ, સર્ચલાઇટ, ટોર્ચ અને અન્ય આધુનિક સુરક્ષા વ્યવસ્થાનો અભાવ પણ આ ઘટનામાં મોટું કારણ બન્યો હોવાનું સામે આવ્યું છે.
આ સમગ્ર ઘટનામાં સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે ઘટનાથી અંદાજે 12 દિવસ અગાઉ પણ કિલ્લાની આસપાસ કેટલીક શંકાસ્પદ હિલચાલ જોવા મળી હતી. સ્થાનિક સ્તરે આ અંગે જાણ કરવામાં આવી હોવા છતાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા મજબૂત કરવામાં આવી ન હતી તેવી ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. જો તે સમયે તંત્ર દ્વારા વધારાનો પોલીસ બંદોબસ્ત, સીસીટીવી પર દેખરેખ અથવા અન્ય સુરક્ષા પગલાં લેવામાં આવ્યા હોત તો કદાચ આ અમૂલ્ય ઐતિહાસિક ધરોહરને ચોરીથી બચાવી શકાય તેમ હતું. આ મુદ્દે હવે વહીવટી તંત્રની કામગીરી પણ તપાસના કેન્દ્રમાં આવી શકે છે.
ચોરાયેલી તોપ માત્ર એક ઐતિહાસિક હથિયાર જ નહીં પરંતુ દેશની સાંસ્કૃતિક ધરોહરનું મહત્વપૂર્ણ પ્રતીક માનવામાં આવે છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર આ તોપ 16મી સદીની છે અને તે સમયની અદ્યતન ધાતુશાસ્ત્ર તથા યુદ્ધ કૌશલ્યનું ઉત્તમ ઉદાહરણ માનવામાં આવે છે. તેના પર કરવામાં આવેલી વિશિષ્ટ નક્કાશી, શિલાલેખ અને ઐતિહાસિક ચિહ્નો તેને અત્યંત દુર્લભ બનાવે છે. આવી પ્રકારની ઐતિહાસિક વસ્તુઓની ગેરકાયદેસર આંતરરાષ્ટ્રીય એન્ટિક માર્કેટમાં કરોડો રૂપિયાની કિંમત હોઈ શકે છે. આ કારણોસર પણ તપાસ એજન્સીઓને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રાચીન વસ્તુઓના તસ્કર ગેંગની સંડોવણી હોવાની શંકા છે.
ઘટના બાદ પોલીસે અજ્ઞાત આરોપીઓ વિરુદ્ધ લૂંટ, ચોરી અને અન્ય સંબંધિત કાયદાકીય કલમો હેઠળ ગુનો નોંધી તપાસ શરૂ કરી છે. આસપાસના વિસ્તારોના સીસીટીવી ફૂટેજ, વાહનોની અવરજવર, મોબાઇલ લોકેશન અને અન્ય ટેકનિકલ પુરાવાઓના આધારે આરોપીઓ સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. કરૈરાના SDOP પ્રશાંત શર્માના જણાવ્યા મુજબ તપાસના તમામ પાસાઓ પર કામ ચાલી રહ્યું છે અને કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય તસ્કર ગેંગની સંડોવણી હોવાની શક્યતાને પણ નકારી શકાય નહીં. બીજી તરફ રાજ્ય પુરાતત્વ વિભાગના ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટર તરુણ કુમાર મહોબિયાએ આ ઘટનાને અત્યંત ગંભીર ગણાવી છે અને તોપને વહેલી તકે શોધી કાઢવા માટે પોલીસ સાથે સતત સંકલન કરવામાં આવી રહ્યું હોવાનું જણાવ્યું છે.
આ ઘટનાએ દેશભરના ઐતિહાસિક સ્મારકો અને પુરાતત્વીય સ્થળોની સુરક્ષા વ્યવસ્થાને લઈને ગંભીર ચર્ચા શરૂ કરી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે અમૂલ્ય ઐતિહાસિક વારસાની સુરક્ષા માટે માત્ર પરંપરાગત ચોકીદારો પૂરતા નથી, પરંતુ હાઈ-રિઝોલ્યુશન સીસીટીવી, આધુનિક એલાર્મ સિસ્ટમ, ડ્રોન સર્વેલન્સ, પૂરતી લાઇટિંગ અને સશસ્ત્ર સુરક્ષા વ્યવસ્થાની જરૂર છે. હાલ પોલીસ અને પુરાતત્વ વિભાગ ચોરાયેલી તોપને શોધવા માટે સંયુક્ત પ્રયાસો કરી રહ્યા છે. તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ જ સમગ્ર ષડ્યંત્ર, આરોપીઓની ઓળખ અને તેમની પાછળ કાર્યરત નેટવર્ક અંગે સ્પષ્ટ માહિતી સામે આવશે.
