મારું ગુજરાત ગુજરાતમાં 11 મુખ્ય ‘લાયન કોરિડોર’ની ઓળખઃ ગીરથી બરડા સુધી સિંહોની સુરક્ષિત અવરજવર માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું.

ગુજરાતના એશિયાટિક સિંહો હવે ગીરના મુખ્ય જંગલ પૂરતા સીમિત રહ્યા નથી અને સૌરાષ્ટ્રના વિવિધ વિસ્તારોમાં તેમનો કુદરતી વિસ્તાર સતત વિસ્તરી રહ્યો છે. સિંહોના સુરક્ષિત આવાગમન અને કુદરતી રહેઠાણને જાળવવા માટે વાઇલ્ડલાઇફ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડિયા (WII) દ્વારા ગુજરાતમાં **11 મુખ્ય ‘લાયન કોરિડોર’**ની ઓળખ કરવામાં આવી છે.

આ કોરિડોર ગીરના મુખ્ય જંગલને અન્ય વન્યજીવ વિસ્તારો અને અભયારણ્યો સાથે જોડે છે. આથી સિંહો ઉપરાંત દીપડા સહિતના અન્ય વન્યજીવોને પણ એક વિસ્તારથી બીજા વિસ્તારમાં અવરજવર માટે કુદરતી માર્ગ મળી રહે છે.

WII દ્વારા ઓળખાયેલા 11 મુખ્ય લાયન કોરિડોર

1. ગીર – ગીરનાર વન્યજીવ અભયારણ્ય
2. ગીર વેરાવળ – સૂત્રાપાડા કોરિડોર
3. ગીર – કોડીનાર કોરિડોર
4. ગીર – રાજુલા કોરિડોર
5. ગીર – મિતીયાળા – પાલીતાણા કોરિડોર
6. ગીર – શેત્રુંજી કોરિડોર
7. પાલીતાણા – મહુવા કોરિડોર
8. પાલીતાણા – ભાવનગર કોરિડોર
9. શેત્રુંજી – હિંગોળગઢ કોરિડોર
10. હિંગોળગઢ – રામપરા કોરિડોર
11. ગીર – બરડા કોરિડોર

ગીર બહાર પણ સિંહોનો વિસ્તાર

આ માહિતી અનુસાર, સિંહો પોતાના કુદરતી તથા અર્ધ-કુદરતી માર્ગોનો ઉપયોગ કરીને ગીરથી આસપાસના વિસ્તારોમાં પહોંચ્યા છે. ગીરનાર, મિતીયાળા અને પાનિયા જેવા વિસ્તારોમાં સિંહોનો કાયમી વસવાટ સ્થાપિત થવો આ કુદરતી વિસ્તરણનું મહત્વનું ઉદાહરણ છે.

સિંહોની વધતી વસ્તીને ધ્યાનમાં રાખીને આ કોરિડોરનું સંરક્ષણ ભવિષ્ય માટે અત્યંત મહત્વનું બની રહ્યું છે. કોરિડોર જળવાઈ રહે તો સિંહોને એક જ વિસ્તારમાં વધુ પડતી ભીડથી બચવા અને નવા અનુકૂળ વિસ્તારોમાં કુદરતી રીતે આગળ વધવાની તક મળી શકે છે.

વન્યજીવ સંરક્ષણ માટે કેન્દ્રની આર્થિક સહાય

વન્યજીવોના રહેઠાણના સંરક્ષણ અને વિકાસ માટે કેન્દ્ર સરકારની ‘Development of Wildlife Habitats’ (CSS-DWH) યોજના હેઠળ ગુજરાતને વિવિધ વર્ષોમાં નાણાકીય સહાય આપવામાં આવી છે.

મંજૂર થયેલા વાઇલ્ડલાઇફ મેનેજમેન્ટ પ્લાન મુજબ આ કોરિડોરના સંરક્ષણ અને પુનઃસ્થાપનની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.

સિંહોની વધતી વસ્તી વચ્ચે કોરિડોર બનશે સુરક્ષાકવચ

ગુજરાતમાં એશિયાટિક સિંહોની સંખ્યા અને ભૌગોલિક વિસ્તાર બંનેમાં વધારો થઈ રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં ગીરથી બરડા, ગીરનાર, મિતીયાળા, શેત્રુંજી અને અન્ય વિસ્તારોને જોડતા વન્યજીવ કોરિડોરનું રક્ષણ સિંહોના લાંબા ગાળાના સંરક્ષણ માટે નિર્ણાયક બની શકે છે.

સિંહોની કુદરતી અવરજવર માટે આ માર્ગો સુરક્ષિત રહે તે સુનિશ્ચિત કરવું હવે માત્ર વન્યજીવ સંરક્ષણનો મુદ્દો નથી, પરંતુ સૌરાષ્ટ્રમાં માનવ-વન્યજીવ સહઅસ્તિત્વ જાળવવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ પડકાર બની રહ્યો છે.