ધર્મ જન્માષ્ટમી 2026 પર બનશે દ્વાપર યુગ જેવો દુર્લભ સંયોગ: અષ્ટમી, રોહિણી નક્ષત્ર અને વૃષભ ચંદ્રમાં ઉજવાશે લાલાનો જન્મોત્સવ.

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મોત્સવ તરીકે ઉજવાતો પવિત્ર તહેવાર શ્રીકૃષ્ણ જન્માષ્ટમી આ વર્ષે 4 સપ્ટેમ્બર, શુક્રવારના રોજ દેશભરમાં શ્રદ્ધા, ભક્તિ અને ઉત્સાહ સાથે ઉજવવામાં આવશે. હિન્દુ ધર્મમાં જન્માષ્ટમીનું વિશેષ મહત્વ છે, કારણ કે આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુના આઠમા અવતાર શ્રીકૃષ્ણનો જન્મ થયો હોવાનું માનવામાં આવે છે. મંદિરોમાં વિશેષ શણગાર, ભજન-કીર્તન, રાસ-ગરબા અને મધ્યરાત્રિએ જન્મોત્સવની ઉજવણી કરવામાં આવે છે, જ્યારે ઘરોમાં પણ લાડુ ગોપાલની પૂજા, અભિષેક અને ઝૂલા ઉત્સવનું આયોજન થાય છે. આ વર્ષે જન્માષ્ટમી વધુ વિશેષ માનવામાં આવી રહી છે, કારણ કે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મ સમયે જેવો જ દુર્લભ ગ્રહ-નક્ષત્રોનો સંયોગ ફરી એકવાર સર્જાઈ રહ્યો છે.

ધાર્મિક પંચાંગ અનુસાર વર્ષ 2026માં ભાદરવા માસના કૃષ્ણ પક્ષની અષ્ટમી તિથિનો પ્રારંભ 4 સપ્ટેમ્બરના રોજ વહેલી સવારે 2:25 વાગ્યે થશે અને તેનો સમાપન 5 સપ્ટેમ્બરના રોજ રાત્રે 12:13 વાગ્યે થશે. ઉદયાતિથિ અને મધ્યરાત્રિ દરમિયાન અષ્ટમી તિથિ યથાવત રહેતી હોવાથી જન્માષ્ટમીનો તહેવાર 4 સપ્ટેમ્બરે જ ઉજવવામાં આવશે. શાસ્ત્રોમાં જણાવ્યા મુજબ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનો જન્મ ભાદરવા કૃષ્ણ અષ્ટમીની મધ્યરાત્રિએ મથુરાની જેલમાં થયો હતો. તેથી આજે પણ દેશભરના મંદિરોમાં મધ્યરાત્રિએ બરાબર 12 વાગ્યે શ્રીકૃષ્ણ જન્મોત્સવ ઉજવવાની પરંપરા જળવાઈ રહી છે.

આ વર્ષની જન્માષ્ટમીનું સૌથી મોટું આકર્ષણ એ છે કે દ્વાપર યુગમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મ સમયે જેવો શુભ યોગ બન્યો હતો તેવો જ સંયોગ આ વર્ષે ફરી જોવા મળશે. મધ્યરાત્રિના સમયે અષ્ટમી તિથિ સાથે રોહિણી નક્ષત્રનો સંયોગ રહેશે અને ચંદ્રમા પોતાની ઉચ્ચ રાશિ ગણાતી વૃષભ રાશિમાં બિરાજમાન રહેશે. જ્યોતિષશાસ્ત્ર અનુસાર આ સંયોગ અત્યંત દુર્લભ અને શુભ માનવામાં આવે છે. માન્યતા છે કે આવા પવિત્ર યોગમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરવાથી જીવનના તમામ વિઘ્નો દૂર થાય છે, સુખ-સમૃદ્ધિમાં વધારો થાય છે અને પરિવાર પર ભગવાનની વિશેષ કૃપા વરસે છે. આ કારણસર આ વર્ષની જન્માષ્ટમીને આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિએ ખૂબ જ વિશેષ માનવામાં આવી રહી છે.

જન્માષ્ટમીના દિવસે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મોત્સવની પૂજા હંમેશા મધ્યરાત્રિએ કરવામાં આવે છે. વર્ષ 2026માં જન્માષ્ટમીની વિશેષ પૂજા માટે શુભ મુહૂર્ત 4 સપ્ટેમ્બરની રાત્રે 11:57 વાગ્યાથી શરૂ થઈને 5 સપ્ટેમ્બરની રાત્રે 12:43 વાગ્યા સુધી રહેશે. એટલે કે ભક્તોને લગભગ 46 મિનિટનો અત્યંત શુભ સમય મળશે. આ દરમિયાન લાડુ ગોપાલનો પંચામૃતથી અભિષેક કરવો, નવા વસ્ત્રો પહેરાવવા, સુંદર શૃંગાર કરવો અને ભગવાનને પારણામાં બિરાજમાન કરીને ઝૂલો ઝુલાવવો અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે. આ સમય દરમિયાન કરાયેલી આરાધના અને પ્રાર્થનાનું વિશેષ ફળ પ્રાપ્ત થાય છે તેવી ધાર્મિક માન્યતા છે.

જન્માષ્ટમીની પૂજા વિધિ ખૂબ જ સરળ પરંતુ શ્રદ્ધાપૂર્વક કરવાની હોય છે. સવારે ઘર અને પૂજાઘરને સ્વચ્છ કરીને ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના બાળ સ્વરૂપ લાડુ ગોપાલની પ્રતિમા અથવા ચિત્રને સુંદર રીતે સ્થાપિત કરવું. મધ્યરાત્રિના શુભ સમયે પંચામૃતથી અભિષેક કરીને શુદ્ધ જળથી સ્નાન કરાવવું. ત્યારબાદ નવા વસ્ત્રો, મોરપંખ, મુગટ, વાંસળી, ફૂલોની માળા અને આભૂષણોથી સુંદર શૃંગાર કરવો. ભગવાનને પારણામાં બેસાડી પ્રેમપૂર્વક ઝૂલો ઝુલાવવો અને "નંદ ઘેર આનંદ ભયો, જય કનૈયાલાલ કી" જેવા ભજનો સાથે જન્મોત્સવની ઉજવણી કરવી. અંતે ધૂપ, દીપ અને આરતી કરીને પરિવાર સાથે પ્રસાદ ગ્રહણ કરવો.

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને માખણ અને મિશ્રી અત્યંત પ્રિય હોવાનું શાસ્ત્રોમાં વર્ણવાયું છે. તેથી જન્માષ્ટમીના દિવસે તેમને માખણ-મિશ્રી, પંચામૃત, પંજીરી, તુલસીદળ, ફળ, સૂકો મેવો, લાડુ, પેંડા અને વિવિધ મીઠાઈઓનો ભોગ ધરાવવામાં આવે છે. ખાસ કરીને ભોગમાં તુલસીદળ અચૂક સામેલ કરવું જોઈએ, કારણ કે ભગવાન વિષ્ણુ અને શ્રીકૃષ્ણની પૂજા તુલસી વિના અધૂરી માનવામાં આવે છે. ભોગ ધરાવ્યા બાદ મહાઆરતી કરીને પ્રસાદ પરિવારજનો અને ભક્તોમાં વહેંચવામાં આવે છે. ઘણા ભક્તો આ દિવસે ઉપવાસ રાખીને મધ્યરાત્રિએ ભગવાનના જન્મ બાદ જ પારણું કરે છે.

જન્માષ્ટમી માત્ર એક ધાર્મિક તહેવાર નથી, પરંતુ સત્ય, ધર્મ, કર્તવ્ય અને ભક્તિનો સંદેશ આપતો પવિત્ર ઉત્સવ છે. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે પોતાના જીવન અને ભગવદ્ ગીતાના ઉપદેશ દ્વારા માનવજાતને કર્મયોગ, નિષ્કામ સેવા અને ધર્મના માર્ગ પર ચાલવાની પ્રેરણા આપી છે. આ વર્ષે બનતો અષ્ટમી, રોહિણી નક્ષત્ર અને વૃષભ ચંદ્રનો દુર્લભ સંયોગ ભક્તો માટે વિશેષ આધ્યાત્મિક અવસર બની રહ્યો છે. આ શુભ મુહૂર્તમાં ભક્તિભાવથી કરવામાં આવેલી શ્રીકૃષ્ણની આરાધના જીવનમાં સુખ, શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને ભગવાનની કૃપા પ્રાપ્ત કરાવનારી માનવામાં આવે છે. સમગ્ર દેશમાં મંદિરો અને ઘરોમાં ભક્તિનો માહોલ વચ્ચે નંદલાલના જન્મોત્સવની ભવ્ય ઉજવણી માટે તૈયારીઓ પૂરજોશમાં ચાલી રહી છે.