મારું શહેર દિવ્યાંગ બાળકોની મહેનતથી ઝળહળશે દિવાળી! ‘ૐ ટ્રેનિંગ સેન્ટર’ના બાળકોએ તૈયાર કર્યા 7,000 આકર્ષક દીવાઓ.
દિવાળીના પર્વને હવે ગણતરીના દિવસો બાકી રહ્યા છે ત્યારે બજારોમાં ખરીદીની રોનક જોવા મળી રહી છે. રંગબેરંગી લાઇટિંગ, આકર્ષક સજાવટની વસ્તુઓ અને પરંપરાગત દીવાઓથી બજારો શણગારાઈ રહ્યાં છે. આ ઉત્સવના માહોલ વચ્ચે દિવ્યાંગ બાળકોના જીવનમાં પણ ખુશીઓનો પ્રકાશ પાથરવાના હેતુથી ડીમ્પલ મહેતા સંચાલિત ‘ૐ ટ્રેનિંગ સેન્ટર’ દ્વારા એક સરાહનીય પહેલ કરવામાં આવી છે. મનોદિવ્યાંગ બાળકોના તાલીમ અને ઉત્થાન માટે છેલ્લા 15 વર્ષથી કાર્યરત આ સંસ્થા બાળકોમાં રહેલી ક્ષમતાઓને ઓળખી તેમને વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા સ્વાવલંબી બનાવવાના પ્રયાસો કરી રહી છે. દિવાળી જેવા આનંદ અને પ્રકાશના પર્વને બાળકો માટે સર્જનાત્મકતા, આત્મવિશ્વાસ અને પોતાની મહેનત રજૂ કરવાની તકમાં ફેરવવાના હેતુથી સંસ્થાએ વિશેષ આયોજન કર્યું છે. આ પહેલ માત્ર દીવાઓના વેચાણ પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ બાળકોની મહેનતને સમાજ સુધી પહોંચાડવાનો અને તેમને પ્રોત્સાહન આપવાનો એક સુંદર પ્રયાસ છે.
દિવાળીના પર્વને ધ્યાનમાં રાખીને સંસ્થા દ્વારા છેલ્લા ચાર મહિનાથી બાળકોને વિવિધ પ્રકારના દીવાઓ તૈયાર કરવાની તાલીમ અને પ્રવૃત્તિમાં જોડવામાં આવ્યા હતા. બાળકોની ક્ષમતા અને રસને ધ્યાનમાં રાખીને અલગ-અલગ ડિઝાઇન તથા આકારના દીવાઓ બનાવવામાં આવ્યા છે. આ સમગ્ર કામગીરીમાં બાળકોની સતત મહેનત, સર્જનાત્મકતા અને ઉત્સાહ જોવા મળ્યો છે. ચાર મહિનાની મહેનત બાદ આ વર્ષે અંદાજે 7,000 જેટલા આકર્ષક દીવાઓ તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. આટલી મોટી સંખ્યામાં દીવાઓ તૈયાર કરવાનું કાર્ય બાળકો માટે એક મહત્વપૂર્ણ અનુભવ બની રહ્યો છે. દરેક દીવો તેમની મહેનત, ધીરજ અને શીખવાની ઇચ્છાનું પ્રતીક છે. સંસ્થાના માર્ગદર્શન હેઠળ બાળકોને માત્ર વસ્તુ બનાવવાનું જ નહીં, પરંતુ કામને શરૂઆતથી અંત સુધી કેવી રીતે પૂર્ણ કરવું તેની પણ પ્રાયોગિક સમજ મળે છે. આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિઓ બાળકોને પોતાની ક્ષમતાઓ ઓળખવામાં અને આત્મવિશ્વાસ સાથે કોઈ કાર્ય પૂર્ણ કરવાની પ્રેરણા આપવામાં મદદરૂપ બને છે.
સંસ્થા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા દીવાઓમાં વિવિધ પ્રકારની ડિઝાઇનનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, જેથી ગ્રાહકોને પોતાની પસંદગી પ્રમાણે દીવા મળી શકે. તેમાં સાથિયાવાળા દીવા, કુંડીવાળા દીવા, મીણ પૂરેલા દીવા, મીણ વગરના દીવા તેમજ મટુકી આકારના સુંદર દીવાઓનો સમાવેશ થાય છે. પરંપરાગત ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક પ્રતીકો સાથે તૈયાર કરાયેલા આ દીવાઓ દિવાળીની સજાવટ માટે ઉપયોગી બની શકે છે. બાળકો દ્વારા તૈયાર કરાયેલા દીવાઓને સુંદર રંગોથી સજાવવામાં આવ્યા છે, જેથી તેમની આકર્ષકતા વધે અને લોકો તેને પોતાના ઘરની સજાવટમાં સ્થાન આપી શકે. દરેક પ્રકારના દીવામાં બાળકોની કલ્પનાશક્તિ અને મહેનતનો સ્પર્શ જોવા મળે છે. ચાર મહિના સુધી ચાલેલી આ પ્રવૃત્તિમાં તૈયાર થયેલા અંદાજે 7,000 દીવાઓ હવે વેચાણ માટે મૂકવામાં આવ્યા છે. આ રીતે બાળકોને પોતાની બનાવેલી વસ્તુઓ લોકો સુધી પહોંચતી જોવાનો અનુભવ પણ મળે છે, જે તેમની અંદર વધુ સારું કામ કરવાની પ્રેરણા જગાવી શકે છે.
‘ૐ ટ્રેનિંગ સેન્ટર’ દ્વારા નાગરિકોને ખાસ અપીલ કરવામાં આવી છે કે આ દિવાળીએ બજારમાંથી દીવાઓ ખરીદતી વખતે દિવ્યાંગ બાળકો દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા દીવાઓને પણ પ્રાથમિકતા આપે. લોકો આ દીવાઓની ખરીદી કરશે તો બાળકોની મહેનતને પ્રોત્સાહન મળશે અને તેમની સર્જનાત્મક પ્રવૃત્તિઓને આગળ વધારવામાં મદદ મળી શકશે. સામાન્ય રીતે દિવાળીના પર્વ દરમિયાન લોકો ઘરની સજાવટ અને પૂજા માટે મોટી સંખ્યામાં દીવાઓ ખરીદે છે. જો આ ખરીદીમાં થોડો હિસ્સો પણ બાળકો દ્વારા તૈયાર કરાયેલા દીવાઓ માટે ફાળવવામાં આવે તો તે તેમના માટે પ્રોત્સાહનનું કારણ બની શકે છે. આવી ખરીદીથી સમાજમાં પણ સકારાત્મક સંદેશ પહોંચશે કે દરેક વ્યક્તિને પોતાની ક્ષમતા પ્રમાણે કામ કરવાની અને પોતાની પ્રતિભા રજૂ કરવાની તક મળવી જોઈએ. સંસ્થાની અપીલનો મુખ્ય ભાવ એ છે કે બાળકોની બનાવેલી વસ્તુઓને માત્ર સહાનુભૂતિના આધારે નહીં, પરંતુ તેમની મહેનત અને સર્જનાત્મકતાના યોગ્ય મૂલ્યના આધારે સ્વીકારવામાં આવે.
છેલ્લા 15 વર્ષથી ‘ૐ ટ્રેનિંગ સેન્ટર’ દ્વારા મનોદિવ્યાંગ બાળકોના ઉત્થાન માટે વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. આવી સંસ્થાઓમાં બાળકોને તેમની ક્ષમતા અનુસાર તાલીમ આપવી, તેમને રોજિંદા જીવનની પ્રવૃત્તિઓમાં વધુ સક્રિય બનાવવું અને સર્જનાત્મક કામ સાથે જોડવા જેવા પ્રયાસો મહત્વપૂર્ણ બની રહે છે. દીવાઓ તૈયાર કરવાની આ પ્રવૃત્તિ પણ એ જ દિશામાં એક પ્રયાસ છે. જ્યારે બાળકો પોતાની મહેનતથી કોઈ વસ્તુ તૈયાર કરે છે અને તે વસ્તુ લોકો દ્વારા પસંદ કરવામાં આવે છે ત્યારે તેમને પોતાની ક્ષમતા અંગે સકારાત્મક અનુભવ મળી શકે છે. આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા બાળકોમાં આત્મવિશ્વાસ, ધીરજ, એકાગ્રતા અને કાર્ય પૂર્ણ કરવાની ટેવ વિકસાવવામાં મદદ મળી શકે છે. સાથે જ સમાજને પણ સમજવાની તક મળે છે કે દિવ્યાંગ બાળકોમાં અનેક પ્રકારની પ્રતિભાઓ રહેલી હોય છે, જેને યોગ્ય માર્ગદર્શન અને પ્રોત્સાહન મળે તો તેઓ પોતાની ક્ષમતા મુજબ સર્જનાત્મક કાર્ય કરી શકે છે. તેથી આવા પ્રયાસોને માત્ર એક તહેવાર પૂરતી પ્રવૃત્તિ ન ગણતાં સમાજની સહભાગિતાથી આગળ વધારવા જરૂરી છે.
દિવાળી પ્રકાશ, આનંદ, આશા અને નવી શરૂઆતનો પર્વ છે. આ દિવસે દરેક પરિવાર પોતાના ઘરમાં દીવા પ્રગટાવી સુખ-સમૃદ્ધિની કામના કરે છે. ત્યારે આ વર્ષે પોતાના ઘરમાં દીવો પ્રગટાવવાની સાથે દિવ્યાંગ બાળકો દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા દીવાઓને સ્થાન આપવું પણ એક સકારાત્મક પહેલ બની શકે છે. એક દીવો ખરીદવાથી કદાચ કોઈના જીવનની તમામ મુશ્કેલીઓ દૂર ન થાય, પરંતુ તે બાળકની મહેનતને ઓળખવાની અને તેને આગળ વધવા માટે પ્રોત્સાહન આપવાની તક ચોક્કસ બની શકે છે. સમાજના નાગરિકો, વેપારીઓ અને પરિવારો જો આવી પહેલમાં જોડાય તો બાળકોની બનાવેલી વસ્તુઓને વધુ લોકો સુધી પહોંચાડવામાં મદદ મળી શકે છે. દિવાળીનો સાચો આનંદ ત્યારે વધુ અર્થપૂર્ણ બને છે જ્યારે આપણા ઉત્સવની ખુશીઓમાં સમાજના દરેક વર્ગનો સમાવેશ થાય. ખાસ કરીને એવા બાળકોને પ્રોત્સાહન આપવું જરૂરી છે, જેઓ પોતાની ક્ષમતા મુજબ મહેનત કરીને કંઈક નવું સર્જવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
આ સમગ્ર પહેલના માધ્યમથી ‘ૐ ટ્રેનિંગ સેન્ટર’એ નાગરિકોને માનવતા અને સામાજિક જવાબદારીનો સુંદર સંદેશ આપ્યો છે. સંસ્થા દ્વારા સૌને અપીલ કરવામાં આવી છે કે આ દિવાળીએ દિવ્યાંગ બાળકો દ્વારા તૈયાર કરાયેલા આકર્ષક દીવાઓની ખરીદી કરીને તેમની મહેનતને બિરદાવે અને તેમના ઉત્સાહમાં વધારો કરે. બાળકોના હાથેથી તૈયાર થયેલા 7,000 દીવાઓ માત્ર માટી અને રંગથી બનેલી વસ્તુઓ નથી, પરંતુ તેમની ચાર મહિનાની મહેનત, શીખવાની ધગશ અને સર્જનાત્મકતાનું પ્રતિબિંબ છે. ડીમ્પલ મહેતા સંચાલિત આ સંસ્થા દ્વારા સૌ નાગરિકોને દિવાળીની હાર્દિક શુભેચ્છાઓ પાઠવવામાં આવી છે. આ દિવાળીએ ઘરમાં પ્રકાશ ફેલાવવાની સાથે દિવ્યાંગ બાળકોના જીવનમાં પણ આશા અને આત્મવિશ્વાસનો દીવો પ્રગટાવીએ. કારણ કે સાચી દિવાળી માત્ર ઘરને પ્રકાશિત કરવામાં નહીં, પરંતુ કોઈની મહેનતને ઓળખવામાં, તેને પ્રોત્સાહન આપવામાં અને ખુશીઓ વહેંચવામાં રહેલી છે.
