સબરસ ISROનો ચક્રવાતી અંદાજ: 2026ના અંતિમ ત્રણ મહિનામાં વાવાઝોડાની શક્તિ સરેરાશ કરતાં 83% વધુ રહેવાની શક્યતા.

વર્ષ 2026ના અંતિમ ત્રણ મહિના એટલે કે ઓક્ટોબરથી ડિસેમ્બર દરમિયાન ગુજરાત સહિત દેશના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો માટે ચક્રવાતી હવામાનની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. ISROના હવામાન સંબંધિત મોસમી અંદાજ મુજબ ઉત્તર હિંદ મહાસાગર વિસ્તારમાં આ સમયગાળા દરમિયાન આશરે ત્રણ ટ્રોપિકલ સાયક્લોન સર્જાવાની સંભાવના છે. ખાસ વાત એ છે કે સંભવિત વાવાઝોડાની સંયુક્ત શક્તિ છેલ્લા 44 વર્ષના સરેરાશ કરતાં આશરે 83 ટકા વધુ રહેવાનો અંદાજ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે.

પોસ્ટ-મોન્સૂન સિઝન દરમિયાન બંગાળની ખાડી અને અરબ સાગરમાં ચક્રવાતી પ્રવૃત્તિ સામાન્ય રીતે વધતી હોય છે. આ વખતે પણ બંને સમુદ્રી વિસ્તારોમાં સાયક્લોનિક સિસ્ટમ સક્રિય બનવાની શક્યતા છે. જો આ સિસ્ટમો વધુ મજબૂત બને તો દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ભારે પવન, ધોધમાર વરસાદ, ઊંચાં મોજાં અને દરિયાઈ પરિસ્થિતિમાં અચાનક ફેરફાર જોવા મળી શકે છે.

PDIમાં 83 ટકાનો વધારો

ISROના અંદાજમાં વાવાઝોડાની કુલ ઊર્જા અને સંભવિત વિનાશક શક્તિ માપવા માટે Power Dissipation Index એટલે કે PDIનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. ઓક્ટોબરથી ડિસેમ્બર 2026 માટે PDI આશરે 13.06 × 10⁶ knots³ રહેવાનો અંદાજ છે. જ્યારે 1982થી 2025 દરમિયાન આ સમયગાળાનો સરેરાશ PDI આશરે 7.15 × 10⁶ knots³ રહ્યો હતો. આ આંકડાઓની સરખામણી કરીએ તો સંભવિત ચક્રવાતી સક્રિયતા સામાન્ય સરેરાશ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ રહેવાની શક્યતા દર્શાવે છે.

ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર પર નજર

અરબ સાગરમાં સર્જાતી ચક્રવાતી સિસ્ટમની સંભવિત અસરને કારણે ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર સહિત પશ્ચિમ કિનારાના રાજ્યો પર ખાસ નજર રાખવી જરૂરી બનશે. ખાસ કરીને ગુજરાતના દરિયાકાંઠાના જિલ્લાઓ, માછીમારી ક્ષેત્રો, બંદરો અને દરિયાઈ વેપાર સાથે જોડાયેલા વિસ્તારોમાં સાવચેતી વધારવાની જરૂર પડી શકે છે. જોકે હાલના અંદાજના આધારે કોઈ ચોક્કસ વાવાઝોડું ગુજરાત કે મહારાષ્ટ્રમાં જ ત્રાટકશે એવું કહેવું યોગ્ય નથી.

આ મોસમી આગાહી છે, જેમાં ચક્રવાતી પ્રવૃત્તિ સામાન્ય કરતાં વધુ રહેવાની સંભાવના દર્શાવવામાં આવી છે. તેમાં કોઈ ચોક્કસ વાવાઝોડાની તારીખ, તેની દિશા, ઝડપ અથવા લેન્ડફોલનું ચોક્કસ સ્થળ જણાવવામાં આવ્યું નથી. ચોક્કસ ચક્રવાત સર્જાયા બાદ તેની ગતિ, માર્ગ અને સંભવિત અસર અંગેની માહિતી હવામાન વિભાગ દ્વારા તબક્કાવાર જાહેર કરવામાં આવશે.

દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં રહેતા લોકો, માછીમારો અને સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર માટે આગામી ત્રણ મહિના સતર્કતા રાખવાના બની શકે છે. ખાસ કરીને અરબ સાગર અને બંગાળની ખાડીમાં બનતી સિસ્ટમ પર સતત નજર રાખવી પડશે. ભારે પવન અને વરસાદની શક્યતા ઊભી થાય ત્યારે સમયસર ચેતવણી, સ્થળાંતર અને રાહત વ્યવસ્થા મહત્વપૂર્ણ બની રહેશે.

આગામી સમયમાં હવામાન વિભાગ અને સંબંધિત એજન્સીઓ તરફથી મળતી અપડેટને આધારે જ કોઈ ચોક્કસ વિસ્તાર માટે જોખમ નક્કી થશે. હાલનો ISROનો અંદાજ ચક્રવાતી પ્રવૃત્તિ વધુ સક્રિય રહેવાની સંભાવના દર્શાવે છે, પરંતુ તેને કોઈ ચોક્કસ વાવાઝોડાની આગાહી તરીકે નહીં, પરંતુ મોસમી ચેતવણીરૂપ અંદાજ તરીકે જોવો જરૂરી છે.