સબરસ ચીનની નામ બદલવાની ચાલ સામે ભારતનો જવાબ: અરુણાચલ પ્રદેશના 27 સ્થળોને સત્તાવાર નકશામાં સ્થાન.
અરુણાચલ પ્રદેશને લઈને ભારત અને ચીન વચ્ચે ચાલી રહેલા વિવાદ વચ્ચે ભારતે વધુ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. ચીન દ્વારા અરુણાચલ પ્રદેશના વિવિધ સ્થળોના નામ બદલવાના પ્રયાસો વચ્ચે ભારતીય સર્વેક્ષણ વિભાગ (Survey of India) દ્વારા રાજ્યના 27 સ્થળો અને ભૌગોલિક વિશેષતાઓને ભારતના સત્તાવાર નકશામાં માનક નામો સાથે સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. આ પગલાને સરહદી વિસ્તારોની સત્તાવાર ઓળખ વધુ મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
ચીન તરફથી અરુણાચલ પ્રદેશના સ્થળોના નામ બદલવાની કાર્યવાહી અગાઉ પણ અનેક વખત કરવામાં આવી છે. ચીનનું સિવિલ અફેર્સ મંત્રાલય અરુણાચલ પ્રદેશને પોતાના દાવા મુજબના નામથી ઓળખાવવાનો પ્રયાસ કરતું રહ્યું છે. ભારતે આવા તમામ પ્રયાસોને સતત નકારી કાઢ્યા છે અને સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે અરુણાચલ પ્રદેશ ભારતનો અભિન્ન ભાગ છે અને રહેશે. ભારતના મતે માત્ર સ્થળોના નામ બદલી નાખવાથી જમીની હકીકત કે સરહદ અંગેની સ્થિતિ બદલી શકાતી નથી.
અરુણાચલ પ્રદેશના સ્થળોના નામ બદલવાની ચીનની કાર્યવાહી વર્ષોથી ચાલી રહી છે. ચીને 2017માં છ સ્થળોના, 2021માં 15 સ્થળોના અને 2023માં વધુ 11 સ્થળોના નામ બદલવાની યાદી જાહેર કરી હતી. ભારતે દરેક વખતે આ દાવાઓને ફગાવી દીધા છે. હવે ભારતના સત્તાવાર નકશામાં 27 સ્થળોને માનક નામ સાથે સ્થાન આપવાથી સરહદી વિસ્તારોની સત્તાવાર ઓળખ અને દસ્તાવેજીકરણને વધુ મજબૂતી મળશે.
નવા સત્તાવાર નકશામાં ઐતિહાસિક રીતે મહત્વ ધરાવતા સરહદી વિસ્તારોને પણ સ્થાન મળ્યું છે. તેમાં લોંગ જૂનો સમાવેશ થાય છે, જે 1959માં ભારત અને ચીન વચ્ચેના પ્રારંભિક સરહદી ઘર્ષણ સાથે જોડાયેલો વિસ્તાર છે. આ ઉપરાંત અપર સુબનસિરી જિલ્લામાં આવેલા માજા ગામ તેમજ ડ્જો લા, રિજા લા, પુકુર લા અને થાગ લા જેવા મહત્વપૂર્ણ પર્વતીય વિસ્તારોનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. થાગ લા વિસ્તાર 1962ના ભારત-ચીન યુદ્ધની શરૂઆતની લડાઈઓ સાથે ઐતિહાસિક રીતે જોડાયેલો છે.
આ યાદીમાં સરહદી સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ મહત્વ ધરાવતા વિસ્તારોને પણ ખાસ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. ચાંગલાંગ જિલ્લાના જયરામપુરને પણ સત્તાવાર નકશામાં સામેલ કરવામાં આવ્યું છે. આ વિસ્તાર પૂર્વીય સરહદી ક્ષેત્રમાં લોજિસ્ટિક્સ અને સુરક્ષા દળોની અવરજવર માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. આ સિવાય શંભૂ સરોવર, બડા કુંડુન, છોટા કુંડુન, ધન બાડી, પ્રીતનગર, તેરિતનગર અને તવાંગ રોડ પર આવેલા રામનગર જેવા વિસ્તારોને પણ નકશામાં સ્થાન મળ્યું છે.
1962ના યુદ્ધ સાથે જોડાયેલા શહીદોના સ્મારકોને પણ આ યાદીમાં વિશેષ ઓળખ મળી છે. શેર-એ-થાપા સ્મારક, જસવંતગઢ, સાગર, પદ્મા, જ્યોતિનગર, બૈસાખી, છોટા રોપુક, બડા રોપુક, શિવાજી નગર, સુનપુરા, કમલાંગ નગર અને બુદ્ધ મંદિર સહિતના સ્થળો હવે ભારતના સત્તાવાર નકશામાં માનક નામો સાથે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. આ રીતે ઐતિહાસિક અને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ સ્થળોની ઓળખને દસ્તાવેજીકૃત કરવામાં આવી છે.
ભારતના આ પગલાને માત્ર નકશામાં નામ ઉમેરવાની પ્રક્રિયા તરીકે નહીં પરંતુ સરહદી વિસ્તારોની સત્તાવાર ઓળખ, ઐતિહાસિક વારસો અને ભારતના દાવાને મજબૂત રીતે રજૂ કરવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ કાર્યવાહી તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. ચીન તરફથી નામ બદલવાની કાર્યવાહી વચ્ચે ભારતે પોતાના સત્તાવાર નકશામાં અરુણાચલ પ્રદેશના વિસ્તારોને સ્પષ્ટ ઓળખ આપીને પોતાનું વલણ ફરી એકવાર સ્પષ્ટ કર્યું છે.
