મારું ગુજરાત મોંઘવારીનો ‘રાઉન્ડ ટુ’: બિસ્કિટથી લઈને સાબુ સુધી ફરી મોંઘવારીનો માર.

રોજિંદા જીવનમાં ઉપયોગમાં લેવાતી વસ્તુઓ ખરીદતા ગ્રાહકો માટે ફરી ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. વૈશ્વિક ભૌગોલિક તણાવ અને કાચા માલના વધતા ખર્ચની અસર હવે FMCG ક્ષેત્ર પર જોવા મળી રહી છે. ખર્ચમાં સતત વધારો થવાને કારણે દેશની કેટલીક FMCG કંપનીઓ સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં ફરી એક વખત પોતાના ઉત્પાદનોના ભાવ વધારવાની તૈયારીમાં હોવાનું સામે આવ્યું છે. જો આવો ભાવવધારો થાય તો સામાન્ય પરિવારના માસિક બજેટ પર તેની સીધી અસર પડી શકે છે.

FMCG કંપનીઓએ ચાલુ નાણાકીય વર્ષના એપ્રિલથી જૂનના ક્વાર્ટર દરમિયાન જ વિવિધ કેટેગરીના ઉત્પાદનોમાં સરેરાશ 2થી 5 ટકા સુધીનો ભાવવધારો કર્યો હતો. હવે કાચા માલની કિંમત અને અન્ય ખર્ચનું દબાણ યથાવત્ રહેતા કંપનીઓ સામે ફરી ભાવ વધારવાનો વિકલ્પ ઉભો થયો છે. જોકે આ વખતે ગ્રાહકોને સીધો ભાવવધારો દેખાય નહીં તે માટે કંપનીઓ નવી રીત અપનાવી શકે છે.

કંપનીઓ સીધી કિંમત વધારવાને બદલે **‘શ્રીન્કફ્લેશન’**નો સહારો લે તેવી શક્યતા છે. એટલે કે ઉત્પાદનના પેકેટ પર છાપેલી કિંમત પહેલાની જેમ જ રાખવામાં આવશે, પરંતુ પેકેટની અંદર રહેલા ઉત્પાદનનું પ્રમાણ થોડું ઘટાડી દેવામાં આવશે. ઉદાહરણ તરીકે, રૂ.5 કે રૂ.10ના બિસ્કિટના પેકેટની કિંમત તો એટલી જ રહેશે, પરંતુ તેમાં અગાઉની સરખામણીમાં થોડા ઓછા બિસ્કિટ હોઈ શકે છે. ગ્રાહકને કિંમતમાં વધારો દેખાશે નહીં, પરંતુ તેને સમાન કિંમતમાં ઓછું ઉત્પાદન મળશે.

આ પ્રકારની અસર માત્ર બિસ્કિટ સુધી મર્યાદિત રહેવાની શક્યતા નથી. સાબુ, પર્સનલ કેર પ્રોડક્ટ્સ, પેકેજ્ડ ફૂડ અને રોજિંદા વપરાશની અન્ય વસ્તુઓમાં પણ ભાવ વધારાની અસર જોવા મળી શકે છે. કેટલીક કંપનીઓ સીધો ભાવ વધારો કરી શકે છે, જ્યારે કેટલીક કંપનીઓ પેકનું કદ અથવા જથ્થો ઘટાડીને ગ્રાહકો પર વધતા ઉત્પાદન ખર્ચનું ભારણ નાખી શકે છે.

કંપનીઓ માટે કાચા માલના ભાવ ઉપરાંત વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ પણ મહત્વનું પરિબળ બની છે. વૈશ્વિક ભૌગોલિક તણાવને કારણે વિવિધ કોમોડિટીના ભાવમાં વધઘટ જોવા મળી રહી છે. સાથે જ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં થતી હિલચાલ પણ પેકેજિંગ, પરિવહન અને ઉત્પાદન ખર્ચને અસર કરી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં કંપનીઓના માર્જિન પર દબાણ વધી રહ્યું છે અને તેના કારણે ભાવમાં ફેરફાર કરવાની જરૂરિયાત ઊભી થઈ રહી છે.

બીજી તરફ, FMCG કંપનીઓને આગામી સમયગાળામાં માંગ મજબૂત રહેવાની આશા છે. ખાસ કરીને પ્રીમિયમ પ્રોડક્ટ્સની માંગમાં વધારો થતો હોવાથી કંપનીઓ ભાવવધારા અંગે વધુ આત્મવિશ્વાસ સાથે આગળ વધી રહી છે. જોકે ચોમાસાની સ્થિતિ, ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં આવકનું સ્તર અને અલ નીનોની સંભાવના જેવા પરિબળો પણ ગ્રાહકોની ખરીદશક્તિ અને કંપનીઓની વેચાણ વૃદ્ધિને અસર કરી શકે છે.

આ સમગ્ર સ્થિતિનો અંતિમ ભાર આખરે ગ્રાહકોના ઘરખર્ચ પર પડી શકે છે. એક તરફ રોજિંદી જરૂરિયાતની વસ્તુઓના ભાવ વધવાની શક્યતા છે અને બીજી તરફ પેકેટનું પ્રમાણ ઘટવાથી ગ્રાહકને સમાન બજેટમાં ઓછું ઉત્પાદન મળી શકે છે. એટલે આગામી મહિનાઓમાં બિસ્કિટ, સાબુ, પર્સનલ કેર અને પેકેજ્ડ ફૂડ જેવી વસ્તુઓ ખરીદતી વખતે માત્ર પેકેટની કિંમત નહીં, પરંતુ તેમાં મળતી વાસ્તવિક માત્રા પર પણ નજર રાખવી જરૂરી બનશે.