મારું ગુજરાત ગુજરાતભરમાં FDCAની તવાઈ: બે દિવસમાં 1,705 કિલો શંકાસ્પદ ડેરી એનાલોગનો નાશ, ₹5.28 લાખનો જથ્થો ઝડપાયો.

ગુજરાતમાં તહેવારોની સિઝન નજીક આવી રહી છે ત્યારે ખાદ્યપદાર્થોમાં ભેળસેળ અને બનાવટી પ્રોડક્ટ્સ સામે ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ કંટ્રોલ એડમિનિસ્ટ્રેશન એટલે કે FDCAએ રાજ્યવ્યાપી કડક કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. રાજ્યના નાગરિકોના આરોગ્ય સાથે ચેડાં કરતા તત્વો સામે હાથ ધરાયેલી આકસ્મિક તપાસ ઝુંબેશમાં માત્ર બે દિવસમાં જ મોટી માત્રામાં શંકાસ્પદ ડેરી એનાલોગનો જથ્થો મળી આવ્યો છે. 6 અને 7 ઓગસ્ટ દરમિયાન હાથ ધરાયેલી કાર્યવાહીમાં કુલ 1,705 કિલોગ્રામ જેટલો જથ્થો જપ્ત કરીને સ્થળ પર જ નાશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ સમગ્ર ઝુંબેશ દરમિયાન FDCAની વિવિધ ટીમો દ્વારા રાજ્યભરમાં કુલ 842 પેઢીઓમાં તપાસ હાથ ધરવામાં આવી હતી. દૂધ, પનીર અને ચીઝના નામે વેચાતા ઉત્પાદનોની ગુણવત્તા ચકાસવા માટે સઘન તપાસ કરવામાં આવી હતી. તપાસ દરમિયાન શંકાસ્પદ જણાયેલા ડેરી એનાલોગના જથ્થાને જપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો. આરોગ્ય વિભાગના જણાવ્યા પ્રમાણે જપ્ત કરાયેલા આ જથ્થાની કુલ અંદાજિત કિંમત આશરે રૂ. 5.28 લાખ છે.

6 ઓગસ્ટે થયેલી કાર્યવાહીમાં વડોદરા મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન વિસ્તારમાંથી 471 કિલોગ્રામ શંકાસ્પદ ડેરી એનાલોગ મળી આવ્યો હતો, જેની અંદાજિત કિંમત રૂ. 1.50 લાખ જેટલી હતી. જ્યારે સુરત મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન વિસ્તારમાંથી 235 કિલોગ્રામ અને રાજકોટ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન વિસ્તારમાંથી 115 કિલોગ્રામ જથ્થો ઝડપાયો હતો. બંને સ્થળેથી મળેલા જથ્થાની અંદાજિત કિંમત અનુક્રમે રૂ. 58 હજારથી વધુ અને રૂ. 30 હજારથી વધુ હોવાનું સામે આવ્યું છે.

આ ઉપરાંત 7 ઓગસ્ટે પણ કાર્યવાહી યથાવત્ રાખવામાં આવી હતી. જૂનાગઢ જિલ્લામાં સૌથી વધુ 585 કિલોગ્રામ શંકાસ્પદ ડેરી એનાલોગનો જથ્થો ઝડપાયો હતો, જેની અંદાજિત કિંમત રૂ. 2.04 લાખથી વધુ હતી. સુરત મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન વિસ્તારમાંથી વધુ 27 કિલોગ્રામ અને જામનગર મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન વિસ્તારમાંથી 29 કિલોગ્રામ જથ્થો મળી આવ્યો હતો. સુરતમાંથી ઝડપાયેલા જથ્થાની કિંમત આશરે રૂ. 6,750 અને જામનગરના જથ્થાની કિંમત આશરે રૂ. 6,500 હોવાનું જણાવાયું છે.

હવે સવાલ એ છે કે આ ડેરી એનાલોગ એટલે શું? સામાન્ય રીતે દૂધ, પનીર કે ચીઝ જેવી દેખાતી પરંતુ તેમાં અસલી દૂધની ચરબીના બદલે સસ્તા વેજીટેબલ ઓઈલ, સ્ટાર્ચ અથવા અન્ય ઘટકોનો ઉપયોગ કરીને તૈયાર કરવામાં આવતી પ્રોડક્ટ્સને ડેરી એનાલોગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આવી પ્રોડક્ટ્સ જો નિયમો વિરુદ્ધ અથવા ભેળસેળયુક્ત રીતે તૈયાર કરીને અસલી ડેરી પ્રોડક્ટ તરીકે વેચવામાં આવે તો તે ગ્રાહકોના આરોગ્ય માટે ગંભીર ચિંતાનો વિષય બની શકે છે.

FDCAની આ કાર્યવાહીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બજારમાં વેચાતા દૂધ અને દૂધની બનાવટોના નામે ચાલતા શંકાસ્પદ ઉત્પાદનો પર નિયંત્રણ લાવવાનો છે. ખાસ કરીને તહેવારો દરમિયાન પનીર, ચીઝ અને અન્ય ડેરી પ્રોડક્ટ્સની માંગ વધતી હોવાથી આવા ઉત્પાદનોની ગુણવત્તા અંગે તંત્ર દ્વારા વધુ સતર્કતા દાખવવામાં આવી રહી છે. બે દિવસમાં જ 842 પેઢીઓમાં તપાસ અને 1,705 કિલોગ્રામ જથ્થાનો નાશ કરવામાં આવતા ખાદ્ય સુરક્ષા અંગે તંત્રની ગંભીરતા સ્પષ્ટ થાય છે.

આરોગ્ય વિભાગે પણ સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે ગ્રાહકોના આરોગ્ય સાથે ચેડાં કરીને બનાવટી અથવા નિયમવિરુદ્ધ ડેરી એનાલોગનું ઉત્પાદન અને વેચાણ કરનાર સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. આગામી દિવસોમાં પણ રાજ્યના વિવિધ વિસ્તારોમાં આ પ્રકારની આકસ્મિક તપાસ અને દરોડાની કાર્યવાહી વધુ સઘન બનાવવામાં આવશે. તહેવારો પહેલાં કરવામાં આવેલી આ કાર્યવાહીથી વેપારીઓમાં ફફડાટ ફેલાયો છે, જ્યારે ગ્રાહકોને ગુણવત્તાયુક્ત અને સુરક્ષિત ખાદ્યપદાર્થો મળે તે માટે તંત્રની કામગીરી મહત્વપૂર્ણ બની છે.