ગીતા સંદેશ શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા – અધ્યાય ૨ : સાંખ્ય યોગ શ્લોક ૨૨

वासांसि जीर्णानि यथा विहाय
नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि ।
तथा शरीराणि विहाय जीर्णान्
अन्यानि संयाति नवानि देही ॥२२॥

ગુજરાતી ભાષાંતર

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે કહ્યું:
"જેમ મનુષ્ય જૂનાં અને જીર્ણ થયેલાં વસ્ત્રો ઉતારીને નવાં વસ્ત્રો ધારણ કરે છે, તેમ આત્મા પણ જૂનું શરીર છોડીને બીજું નવું શરીર ધારણ કરે છે."

સરળ સમજણ

આ શ્લોકમાં શ્રીકૃષ્ણ આત્માના શરીર પરિવર્તનને સમજાવવા માટે ખૂબ જ સરળ અને સુંદર ઉદાહરણ આપે છે.

 જૂનાં કપડાં → નવાં કપડાં
જેમ જૂનાં કપડાં ફાટી જાય કે ઉપયોગમાં ન રહે ત્યારે આપણે તેને ઉતારીને નવાં કપડાં પહેરીએ છીએ, તેમ ગીતા અનુસાર આત્મા પણ જૂનું શરીર છોડીને નવું શરીર ધારણ કરે છે.

અહીં:

વાસાંસિ — વસ્ત્રો/કપડાં

જીર્ણાનિ — જૂનાં, ઘસાઈ ગયેલાં

શરીરાણિ — શરીરો

દેહી — શરીરમાં રહેલો આત્મા

આધ્યાત્મિક અર્થ

આ શ્લોકનો મુખ્ય સંદેશ છે કે શરીર આત્માનું અંતિમ સ્વરૂપ નથી.

શરીર સમય સાથે બદલાય છે અને અંતે નાશ પામે છે, પરંતુ આત્મા શાશ્વત છે. શરીરનો અંત એટલે આત્માનો અંત નહીં, પરંતુ એક શરીરનો ત્યાગ અને બીજા શરીરની પ્રાપ્તિ તરીકે આ વિચાર રજૂ કરવામાં આવ્યો છે.

આથી શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને સમજાવે છે કે પોતાના સ્વજનોના શરીરના મૃત્યુને આત્માના સંપૂર્ણ વિનાશ તરીકે જોવું યોગ્ય નથી.

જીવનમાં શીખવા જેવું

 જીવનમાં પરિવર્તન સ્વાભાવિક છે.
શરીર નાશવંત છે, આત્મા શાશ્વત છે.
 કોઈ વસ્તુનું બાહ્ય સ્વરૂપ બદલાય એટલે તેનું અસ્તિત્વ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થાય એવું જરૂરી નથી.
 મૃત્યુ વિશેની ગીતા-દૃષ્ટિ ભય કરતાં આત્મજ્ઞાન તરફ લઈ જાય છે.

મુખ્ય સંદેશ

 "જેમ મનુષ્ય જૂનાં વસ્ત્રો છોડીને નવાં પહેરે છે, તેમ આત્મા જૂનું શરીર છોડીને નવું શરીર ધારણ કરે છે."

આ ભગવદ્ ગીતાના સૌથી પ્રસિદ્ધ અને સરળતાથી સમજાય એવા શ્લોકોમાંનો એક છે.