ગીતા સંદેશ શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા – અધ્યાય ૨ : સાંખ્ય યોગ શ્લોક ૨૧

वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् ।
कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम् ॥२१॥

ગુજરાતી ભાષાંતર

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે કહ્યું:
"હે પાર્થ! જે મનુષ્ય આ આત્માને અવિનાશી, નિત્ય, અજન્મા અને અક્ષય જાણે છે, તે મનુષ્ય કોને મારી શકે અથવા કોને મરાવી શકે?"

સરળ સમજણ

પાછલા શ્લોકોમાં શ્રીકૃષ્ણે સમજાવ્યું કે આત્માનો જન્મ થતો નથી અને તેનો મૃત્યુ પણ થતો નથી. હવે આ શ્લોકમાં તેઓ એ જ વાતને આગળ વધારે છે.

શ્રીકૃષ્ણ કહે છે કે જે વ્યક્તિ આત્માના સાચા સ્વરૂપને સમજે છે, તે જાણે છે કે:

આત્મા અવિનાશી છે.

આત્મા નિત્ય છે.

આત્મા અજન્મા છે.

આત્મા અક્ષય છે.

તેથી આત્માને કોઈ મારી શકતું નથી અને આત્મા કોઈને મારી શકતો નથી.

આધ્યાત્મિક અર્થ

અહીં શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને શરીર અને આત્મા વચ્ચેનો ભેદ સમજાવી રહ્યા છે.

યુદ્ધમાં શરીરોનો નાશ થઈ શકે છે, પરંતુ ગીતા અનુસાર આત્માનો નાશ થઈ શકતો નથી. તેથી આત્માના શાશ્વત સ્વરૂપને જાણનાર વ્યક્તિ શરીરના નાશને અંતિમ સત્ય માનતો નથી.

પરંતુ આ શ્લોકનો અર્થ હિંસા કરવી યોગ્ય છે એવો નથી. શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને તેના ધર્મ અને કર્તવ્યની દૃષ્ટિ સમજાવી રહ્યા છે.

જીવનમાં શીખવા જેવું

દેખાતું શરીર નાશવંત છે.
આત્મા ગીતા અનુસાર શાશ્વત અને અવિનાશી છે.
સાચું જ્ઞાન આપણને ભય અને મોહથી ઉપર ઊઠવામાં મદદ કરે છે.
 કોઈપણ નિર્ણય માત્ર ભાવનાથી નહીં, પરંતુ જ્ઞાન અને કર્તવ્યની સમજથી લેવો જોઈએ.

મુખ્ય સંદેશ

 "જે આત્માને અજન્મા, નિત્ય અને અવિનાશી જાણે છે, તે જાણે છે કે આત્માનો નાશ કોઈ કરી શકતું નથી."

આગળના શ્લોક ૨૨માં શ્રીકૃષ્ણ આત્માના શરીર બદલવાના સિદ્ધાંતને એક સુંદર ઉદાહરણથી સમજાવશે.જેમ મનુષ્ય જૂનાં કપડાં ઉતારીને નવા કપડાં પહેરે છે, તેમ આત્મા જૂનું શરીર છોડીને નવું શરીર ધારણ કરે છે.