ગીતા સંદેશ શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા – અધ્યાય ૨ : સાંખ્ય યોગ શ્લોક ૨૦

न जायते म्रियते वा कदाचित्
नायं भूत्वा भविता वा न भूयः ।
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो
न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥२०॥

ગુજરાતી ભાષાંતર

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે કહ્યું:
"આત્માનો ક્યારેય જન્મ થતો નથી અને ક્યારેય મૃત્યુ પણ થતું નથી. તે પહેલાં ન હતો અને પછી અસ્તિત્વમાં આવ્યો એવું પણ નથી. આત્મા અજન્મા, નિત્ય, શાશ્વત અને પુરાતન છે. શરીરનો નાશ થાય ત્યારે પણ આત્માનો નાશ થતો નથી."

સરળ સમજણ

આ શ્લોકમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ આત્માની શાશ્વતતા વિશે ખૂબ સ્પષ્ટ રીતે સમજાવે છે.

મનુષ્યનું શરીર જન્મે છે, મોટું થાય છે, વૃદ્ધ થાય છે અને એક દિવસ નાશ પામે છે. પરંતુ ગીતા અનુસાર આત્મા આ બધા પરિવર્તનોથી પર છે.

આત્મા:

જન્મતો નથી.

મૃત્યુ પામતો નથી.

ક્યારેય નવો ઉત્પન્ન થતો નથી.

નિત્ય અને શાશ્વત છે.

શરીર નાશ પામે ત્યારે પણ તેનો નાશ થતો નથી.

મહત્વના શબ્દો

અજઃ — જેનો જન્મ નથી.
નિત્યઃ — સદાય અસ્તિત્વમાં રહેનાર.
શાશ્વતઃ — જે ક્યારેય બદલાતો કે નાશ પામતો નથી.
પુરાણઃ — અત્યંત પ્રાચીન છતાં સદાય અસ્તિત્વ ધરાવનાર.

આધ્યાત્મિક અર્થ

આ શ્લોકનો સૌથી મહત્વનો સંદેશ છે:

"શરીરનું મૃત્યુ થાય છે, આત્માનું નહીં."

અર્જુન પોતાના સ્વજનોના મૃત્યુથી શોક કરી રહ્યો છે. શ્રીકૃષ્ણ તેને સમજાવે છે કે શરીરનો અંત થવો એ આત્માનો અંત નથી.

આ જ્ઞાનનો હેતુ અર્જુનને નિર્દય બનાવવાનો નથી, પરંતુ તેને મોહ અને અજ્ઞાનમાંથી બહાર કાઢીને આત્માના શાશ્વત સ્વરૂપનો બોધ કરાવવાનો છે.

જીવનમાં શીખવા જેવું

 શરીર નાશવંત છે, આત્મા શાશ્વત છે.
 જીવનમાં પરિવર્તન સ્વાભાવિક છે.
 મૃત્યુને સમજવા માટે માત્ર ભૌતિક દૃષ્ટિ પૂરતી નથી.
આત્મજ્ઞાન ભય અને મોહમાંથી બહાર આવવામાં મદદ કરે છે.

મુખ્ય સંદેશ

"ન જાયતે મ્રિયતે વા કદાચિત્"
 આત્માનો ક્યારેય જન્મ થતો નથી અને ક્યારેય મૃત્યુ થતું નથી.

આ શ્લોક આત્માના અમર અને અવિનાશી સ્વરૂપનું ખૂબ જ સ્પષ્ટ વર્ણન કરે છે.