મારું ગુજરાત ગુજરાતમાં પ્રાકૃતિક ખેતીને મળશે વેગ: ચાર જિલ્લામાં ₹20 કરોડના ખર્ચે ‘સેન્ટર ઑફ એક્સેલન્સ’ બનશે.

નવસારી, મોરબી, ભાવનગર અને છોટા ઉદેપુરમાં કેન્દ્રો સ્થાપાશે; એકસાથે 100 ખેડૂતોને તાલીમ આપી શકાશે

ગાંધીનગર, તા. 11: ગુજરાતમાં પ્રાકૃતિક ખેતીનો વ્યાપ વધારવા રાજ્ય સરકારે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતના માર્ગદર્શનમાં ચાલી રહેલા પ્રાકૃતિક ખેતી અભિયાનને વધુ વેગ આપવા રાજ્યના ચાર જિલ્લામાં ‘સેન્ટર ઑફ એક્સેલન્સ’ સ્થાપવામાં આવશે. આ માટે વર્ષ 2026-27માં ₹20 કરોડની વહીવટી મંજૂરી આપવામાં આવી છે.

નવસારી, મોરબી, ભાવનગર અને છોટા ઉદેપુર જિલ્લામાં ઊભા થનારા આ કેન્દ્રોમાં એકસાથે 100 ખેડૂતોને તાલીમ આપી શકાય તેવી આધુનિક સુવિધાઓ વિકસાવવામાં આવશે. પ્રાકૃતિક ખેતી કરતા ખેડૂતો ઉપરાંત આ પદ્ધતિ અપનાવવા ઇચ્છુક ખેડૂતોને પણ અહીં તાલીમ, માર્ગદર્શન અને પ્રયોગાત્મક માહિતી મળી રહેશે.

ચાર સ્થળોએ બનશે મોડેલ કેમ્પસ

પ્રથમ તબક્કામાં નીચેના સ્થળોએ સેન્ટર ઑફ એક્સેલન્સ સ્થાપવામાં આવશે:

• નવસારી: વાંસદા તાલુકાનું નાની ભમતી ગામ
• મોરબી: હળવદ
• ભાવનગર: શિહોર તાલુકાનું વળાવડ ગામ
• છોટા ઉદેપુર: જેતપુર પાવી તાલુકાનું ચૂડેલ ગામ

આ કેન્દ્રોના અમલીકરણની જવાબદારી ગુજરાત પ્રાકૃતિક કૃષિ વિકાસ બોર્ડને સોંપવામાં આવી છે.

જીવામૃતથી લઈને બિયારણ અને રોપા સુધીની સુવિધા

સેન્ટર ઑફ એક્સેલન્સ માત્ર તાલીમ કેન્દ્ર તરીકે નહીં, પરંતુ પ્રાકૃતિક ખેતીના મોડેલ કેમ્પસ તરીકે વિકસાવવામાં આવશે. અહીં ખેડૂતોને જીવામૃત, ઘન જીવામૃત, બીજામૃત અને નિમાસ્ત્ર જેવા બાયો-ઇનપુટ્સ તૈયાર કરવાની વ્યવહારુ તાલીમ આપવામાં આવશે.

આ બાયો-ઇનપુટ્સનું કેન્દ્રો ખાતે ઉત્પાદન કરીને ખેડૂતોને નજીવા ભાવે ઉપલબ્ધ કરાવવાની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત વિવિધ પાકોના બિયારણ, બાગાયતી પાકોના રોપા, કટીંગ, કલમો તથા અન્ય પ્લાન્ટિંગ મટિરિયલનું ઉત્પાદન અને વેચાણ પણ કરવામાં આવશે.

માટી અને કૃષિ ઉત્પાદનોની ગુણવત્તા ચકાસણી

ખેડૂતોને માટી પરીક્ષણ અને કૃષિ ઉત્પાદનોની ગુણવત્તા ચકાસણી અંગે પણ માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે. નવી કૃષિ ટેકનોલોજી, પ્રાથમિક ખેતી સામગ્રી, મૂલ્યવર્ધન તથા કાપણી બાદની પ્રક્રિયા અંગે પણ તાલીમ અને સહાય ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે.

ખેતર સુધી પહોંચશે તાલીમ

આ કેન્દ્રોમાં ખેડૂતોને માત્ર વર્ગખંડમાં તાલીમ આપવાને બદલે પ્રત્યક્ષ નિદર્શન પર ભાર મૂકવામાં આવશે. પંચસ્તરીય પ્રાકૃતિક ખેતી મોડેલ, મિશ્ર પાક અને સહજીવી પાક પદ્ધતિનું નિદર્શન કરાવવામાં આવશે.

આ ઉપરાંત જરૂરિયાત મુજબ ખેડૂતોના ખેતરોમાં જઈને પણ તાલીમ અને માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે. બીજામૃત, જીવામૃત તથા વિવિધ પ્રાકૃતિક જંતુનાશકો તૈયાર કરવાની અને તેનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવાની પદ્ધતિ પણ શીખવવામાં આવશે.

ખેતી ખર્ચ ઘટાડવા અને આવક વધારવાનો પ્રયાસ

સરકારના આ નિર્ણયથી પ્રાકૃતિક ખેતી તરફ વળતા ખેડૂતોને એક જ સ્થળે તાલીમ, માર્ગદર્શન, ટેકનોલોજી અને જરૂરી ખેતી સામગ્રી ઉપલબ્ધ થઈ શકશે. બાયો-ઇનપુટ્સના યોગ્ય ઉપયોગ તથા પ્રાકૃતિક ખેતીની પદ્ધતિઓના અમલથી ખેતી ખર્ચ ઘટાડવામાં મદદ મળશે.

સાથે જ કૃષિ ઉત્પાદનોના મૂલ્યવર્ધન, પ્રોસેસિંગ, સંગ્રહ અને પેકેજિંગ અંગે તાલીમ મળવાથી ખેડૂતોને પોતાના ઉત્પાદનોનું વધુ સારું બજારમૂલ્ય મેળવવામાં મદદરૂપ થવાની અપેક્ષા છે.

આ રીતે નવસારી, મોરબી, ભાવનગર અને છોટા ઉદેપુરમાં ઊભા થનારા ચારેય સેન્ટર ઑફ એક્સેલન્સ પ્રાકૃતિક ખેતીના તાલીમ, પ્રયોગ અને માર્ગદર્શનના મુખ્ય કેન્દ્રો બની રાજ્યમાં પ્રાકૃતિક ખેતીના વિસ્તરણને નવી દિશા આપશે.