ગીતા સંદેશ શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા – અધ્યાય ૨ : સાંખ્ય યોગ શ્લોક ૨૫

अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते ।
तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि ॥२५॥

 ગુજરાતી ભાષાંતર

આ આત્મા અવ્યક્ત, અચિંત્ય અને અપરિવર્તનશીલ કહેવાય છે. તેથી આત્માના આ સ્વરૂપને જાણીને તારે તેના માટે શોક કરવો યોગ્ય નથી.

 સરળ સમજણ

શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને સમજાવે છે કે આત્માને આપણી આંખોથી જોઈ શકાતો નથી, ઇન્દ્રિયોથી અનુભવી શકાય તેવી સામાન્ય વસ્તુની જેમ તેને સંપૂર્ણ રીતે સમજાવી શકાતો નથી અને તેમાં કોઈ વિકાર કે પરિવર્તન થતું નથી.

શરીર જન્મે છે, વધે છે, વૃદ્ધ થાય છે અને નાશ પામે છે. પરંતુ આત્મા આ બધા પરિવર્તનોથી પર છે. તેથી અર્જુને પોતાના સ્વજનોના શરીરના નાશને જોઈને આત્માના નાશ તરીકે શોક કરવો જોઈએ નહીં.

મહત્વના શબ્દો

અવ્યક્તઃ — જેને ઇન્દ્રિયોથી જોઈ કે વ્યક્ત કરી શકાતો નથી

અચિંત્યઃ — સામાન્ય વિચારથી સંપૂર્ણ રીતે જાણી ન શકાય તેવો

અવિકાર્યઃ — જેમાં કોઈ પરિવર્તન કે વિકાર થતો નથી

નાનુશોચિતુમ્ — શોક કરવો નહીં

 આધ્યાત્મિક અર્થ

આ શ્લોક આપણને શરીર અને આત્મા વચ્ચેનો તફાવત સમજાવે છે. આપણે ઘણીવાર શરીર, સંબંધો, સંપત્તિ અને પરિસ્થિતિઓને જ આપણું સંપૂર્ણ અસ્તિત્વ માની લઈએ છીએ. શ્રીકૃષ્ણ કહે છે કે આપણું સાચું સ્વરૂપ આ નાશવંત શરીરથી પર છે.

જે બદલાય છે તે શરીર છે; જે અપરિવર્તનશીલ છે તે આત્મા છે.

 જીવનમાં શીખવા જેવું

જીવનમાં ઘણી વસ્તુઓ આપણા નિયંત્રણની બહાર છે—પરિસ્થિતિ, સંબંધો, નુકસાન અને પરિવર્તન. પરંતુ જો આપણે આંતરિક સત્યને સમજીએ, તો મુશ્કેલ સમયમાં પણ મનને સ્થિર રાખી શકીએ.

 મુખ્ય સંદેશ

“આત્મા અવ્યક્ત, અચિંત્ય અને અવિનાશી છે; તેથી નાશવંત શરીરના પરિવર્તનથી અતિશય શોક ન કરવો.”